ponedeljak , 27 maja 2024
Početna / Vijesti / Društvo / HRA: Na snazi koordinirana represija nad slobodom izražavanja u Crnoj Gori

HRA: Na snazi koordinirana represija nad slobodom izražavanja u Crnoj Gori

Akcija za ljudska prava (HRA) juče je reagovala na ugrožavanje slobode izražavanja hapšenjem i kažnjavanjem građana Crne Gore zbog isticanja zastava i objava na društvenoj mreži Facebook,  upozoravajući da je učestala primjena restriktivnih odredbi, Krivičnog zakonika i Zakona o javnom redu i miru u Crnoj Gori, protivna standardima slobode izražavanja koje garantuje Evropska konvencija o ljudskim pravima. Akcija za ljudska prava apelovala je na policiju i državne tužioce da se pridržavaju međunarodnih standarda i štite slobodu izražavanja koja je od suštinskog značaja za demokratiju.

-Građani u demokratskom društvu imaju pravo da na osnovu različitih stavova i informacija iz različitih izvora sagledaju stvarnost i zauzmu stav, bez paternalističke državne cenzure. Evropski sud za ljudska prava smatra da svaka mjera kojom se zadire u slobodu okupljanja i izražavanja, osim u slučajevima podstrekavanja na nasilje ili odbacivanja demokratskih načela, šteti demokratiji i često je dovodi i u opasnost, koliko god se određeni pogledi ili riječi činili šokantnim i neprihvatljivim vlastima (Sergej Kuznjecov protiv Rusije, 2008, st. 45). Opšta zabrana isticanja zastava drugih država, čak sa izuzetkom sportskih utakmica i zastava država porijekla nacionalnih manjina, i dalje je protivna evropskom standardu slobode izražavanja. Isticanje zastave bilo koje države na svijetu, posebno one s kojom Crna Gora ima diplomatske odnose, samo po sebi ne predstavlja „prijeku društvenu potrebu“ za ograničenje slobode izražavanja u demokratskom društvu, kakvu zahtijeva Evropska konvencija o ljudskim pravima, navodi se u saopštenju Akcije za ljudska prava uz objašnjenje da je Evropski sud za ljudska prava jedine razloge za ograničenje slobode izražavanja kroz isticanje zastava i drugih simbola, vidio u situacijama kada takvo postupanje veliča ratne zločine, zločine protiv čovječnosti ili genocid (Faber protiv Mađarske, 2012) ili kada ono podstrekava na nasilje (Faber, st. 56, Sürek v. Turkey, br. 1, [GC], 1999, st. 62).

Iz HRA podsjećaju da su nedavno podnijeli inicijativu za ocjenu ustavnosti krivičnog djela Izazivanje panike i nereda iz čl. 398 KZCG, koji je dao osnov za pomenuta lišavanja slobode, I omogućava prekomjerno ograničavanje slobode izražavanja kaznom zatvora do tri godine suprotno evropskim standardima slobode izražavanja koji dozvoljavaju, pod određenim okolnostima, objavljivanje i neistinitih vijesti koje publiku mogu da šokiraju i uzbude.

Akcija za građanska prava se osvrnula na tri slučaja ugrožavanja slobode izražavanja i kažnjavanja građana Crne Gore. Prvi slučaj je nakon hapšenja troje novinara, u januaru zbog objavljivanja navodno lažnih vijesti koje su navodno izazavale paniku kod građana, hapšenje aktiviste Veska Pejaka iz Nikšića,  lišavanje slobode takođe zbog sumnje da je izvršio krivično djelo Izazivanje panike i nereda.

– Pejak je na društvenoj mreži Facebook napisao objavu „Biće rata“, u kojoj je vladajuću stranku i predsjednika države optužio da žele da narod “uvuku u rat”, uz konstataciju da je prethodne večeri kroz grad prošlo vozilo sa istaknutom albanskom zastavom, iako u tom gradu navodno nema nijedne albanske porodice, što je po njegovoj ocjeni imalo za cilj da građane Nikšića uvede u sukobe.  Pejak je objavu završio riječima „Hoćete rat? Imaćete ga.“ Njemu je nadležni državni tužilac odredio zadržavanje od 72 časa, navodi se u saopštenju za javnost HRA.

Iz HRA ocjenjuju da su u pogledu zakonitosti posebno sporni dokazi da je objava uopšte izazvala paniku kod građana, jer je to obavezan element krivičnog djela.

Foto:Profimedia
Foto:Profimedia

Drugi slučaj koji navode kao primjer ugrožavanje slobode građana iz HRA jeste dešavanje u Bijelom Polju gdje je građanin D.F.  kažnjen kaznom od 300€ zato što je 25. januara na haubi svog vozila istakao zastavu druge države, Republike Srbije. Kazna je izrečena u skladu sa čl. 23, st. 1 i 4 Zakona o javnom redu i miru („Sl. list CG“, 064/11) koji zabranjuje da se na javnom mjestu bez odobrenja ili javnog poziva ističu zastava, grb ili drugi simbol druge države, i za fizičko lice propisuje kaznu od 100 do 500 eura ili kaznu zatvora do 30 dana.

-Građanin D.F. ne bi bio kažnjen da je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o javnom redu i miru, koji je usvojen 27.12.2019, istog dana kada i Zakon o slobodi vjeroispovjesti i vjerskim zajednicama, blagovremeno objavljen u Službenom listu i da je stupio na snagu. Tim zakonom je odredba čl. 23 Zakona o javnom redu i miru, na osnovu koje je sugrađanin kažnjen, izmijenjena tako da dozvoli isticanje zastave i simbola „pripadnika manjinskih naroda i manjinskih nacionalnih zajednica“, pa prema tome, isticanje zastave Republike Srbije više neće biti zabranjeno, saopštili sui z HRA.

HRA smatra da i slučaj kažnjavanja G.M. iz Nikšića, kaznom od 500€, zbog uvredljivog komentara direktora policije ispod teksta u kome je prenijeta njegova izjava na Facebook stranici, takođe predstavlja nesrazmjerno ograničenje slobode izražavanja, koje je doprinijelo utisku da je na snazi koordinirana represija nad slobodom izražavanja.

-Iako je uvreda ukinuta kao krivično djelo još 2011. godine, ona je opstala u članu 7 stav 2 Zakona o javnom redu i miru, i to sa kaznom zatvora, koja je za krivično djelo uvrede ukinuta još 2003. godine. Jedan od osnovnih principa slobode izražavanja je da javne ličnosti, a posebno državni funkcioneri i političari, treba da trpe povećan nivo kritike, koji uključuje i vrijeđanje u kontekstu rasprave od javnog interesa. Sankcija za slobodu izražavanja prema međunarodnim standardima mora da bude srazmjerna potrebi za zaštitom časti i ugleda, a kazna u rangu prosječne plate u Crnoj Gori, za objavu na Facebook-u, koji inače vrvi od uvredljivih komentara javnih ličnosti, smatramo da ne odgovara tom standardu, saopštenoo je iz HRA.

V.M.

 

About Pljevaljske Novine

Pogledajte i

Konkurs za ucesnike Inzenjerske skole u Pljevljima

NVO “Korak sa naukom”KSAN poziva sve zainteresivane ucenike da se prijave na konkurs za besplatnu …

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.