ponedeljak , 27 maja 2024
Početna / Vijesti / Kultura / Promotivno pokloničko putovanje – Putevi vjere od Lima do Zete

Promotivno pokloničko putovanje – Putevi vjere od Lima do Zete

Promotivno pokloničko putovanje
Putevi vjere od Lima do Zete

U organizaciji eparhija Budimljansko – nikšićke i Mileševske te Turističke organizacije opštine Priboj, oko trideset novinara iz Srbije i Crne Gore obišli su manastire i crkve od Nikšića do Pribojske Banje.
U toku trodnevnog putovanja novinari su posjetili: Saborni hram Svetog Vasilija Ostroškog u Nikšiću, manastire Pivu, Svetu Trojicu u Pljevljima, manastir Pribojsku Banju, crkve Vaskrsenja Hristovog i Svetog Kneza Lazara u Proboju, manastire Orahovicu u Mažićima, Mileševu kraj Prijepolja i Đurđeve Stupove u Beranama. Osim toga predstavljani su i Zavičajni muzej u Priboju i Etno kuća Jevđevića, najstarija očuvana kuća u Priboju.
Ovo je prvo putovanje u okviru projekta “Čudni su putevi vjere od Lima do Zete” koji povezuje Crnu Goru i Srbiju, i namjerava da uspostavi tok pokloničkih putovanja pravoslavnim svetinjama Srpske pravoslavne crkve na ovom prostoru. Ovaj prekogranični projekat zajedno sprovode Eparhija budimljansko – nikšićka, Eparhija mileševska i Turistička organizacija Priboja, a plaćaju Evropska Unija i Republika Srbija, dajući ukupno oko 410 hiljada evra, od čega EU oko 336,5 hiljada evra ili 82 odsto.


Protođakon Konstantin Dojić, jedan od vođa projekta, u ime Eparhije budimljansko – nikšićke ističe da je cilj organizovanje pokloničkih putovanja koja bi bila i turistička a obuhvatila bi manje poznate, a važne manastire i crkve od Priboja do Nikšića. Tokom skoro dva milenijuma hrišćanstva u prekograničnom području Srbije i Crne Gore stvoreno je hrišćansko, pravoslavno nasleđe koje predstavlja, između ostalog i značajno turističko bogatstvo dvije zemlje i koje treba predstavljati, njegovati i koristiti, kaže Dojić.

  • Čak 60 odsto zakonom zaštićenih kulturnih dobara, kao spomenici kulture, na teritoriji Eparhije budimljansko – nikšićke je vlasništvo naše eparhije…Kada se završi ovaj projekat želimo da imamo zaokruženu turističku ponudu, pokloničko putovanje koje bismo ponudili, kako našim, tako i stranim turistima – ističe Dojić.
    U okviru projekta, koji traje od 2021. do jula 2023. su prilagođena i izgrađena dva hodočasnička centra, jedan u Nikšiću, istorijska vila opremljena kao hodočasnički i kulturni centar i jedan novoizgrađeni u Pribojskoj Banji u neposrednoj blizini Manastira Pribojska Banja i banjskih toplih izvora.
    Predviđeno je da se poklonici ugošćavaju u ovim centrima od kojih nikšićki ima oko 200 kvadratnih metara korisnog prostora sa kuhinjom, trpezarijom i četiri savremeno opremljena apartmana, a pribojski oko 250 kvadrata sa pet apartmana, prodavnicom suvenira i prigodnim dodatnim sadržajima. Ovi centri će moći da ugoste manje pokloničke ture, od 10 do 20 poklonika odjednom, kojima je potreban viši nivo smještaja i usluge.
  • Opština Priboj je čuvena po svojim banjskim lečilištima… Tu nam je Manastir Pribojska Banja, zbog toga smo odlučili da se bavimo osim banjskog i verskim turizmom…Nameravamo da izdajemo smeštajne kapacitete posetiocima Pribojske Banje i zbog toga naš objekat bi trebao da bude održiv – rekao je Vidoje Didanović, član projektnog tima TO Priboj, dodajući da su u toku projekta imali obuku za konobare i kuvare, predstavljanje na sajmovima turizma i da su štampali priručnik o vjerskom turizmu u 1.000 primjeraka.
    Nakon 10 godina korišćenja objekat napravljen kraj Manastira Pribojska Banja treba da pripadne Srpskoj pravoslavnoj crkvi.
    Osim pomenutih manastira i crkvi koje su novinari iz Srbije i Crne Gore posjetili u dva odvojena putovanja od 16. do 18. juna i od 19. do 21. juna, u ponudi budućih pokloničkih putovanja, vrlo vjerovatno, naći će se i brojne druge svetinje ove dvije eparhije Srpske pravoslavne crkve kao što su manastiri: Ždrebaonik, opština Danilovgrad, manastir Morača, Kolašin, manastiri Samograd, Nikoljac i Majstorovina, Bijelo Polje, manastir Zagrađe, Plužine, Kumanica, Sjenica, manastir Svetog Arhangela Mihaila u Poblaću, Priboj, kao i crkva Svetih apostola Petra i Pavla u Bijelom Polju.
    M. T.

Legenda: Manastir u Pribojskoj Banji
Manastir Mileševa
Manastir Piva

Pravoslavno nasleđe značajno bogatstvo

Protođakon Konstantin Dojić je objasnio da je Saborni hram Svetog Vasilija Ostroškog u Nikšiću, podignut 1899. godine na brdu Petrova Glavica, izgrađen kao spomen hram svim Crnogorcima i Hercegovcima pogunulim u ratovima za oslobođenje od Turaka. Izgradnju hrama je kao ktitor pomogao ruski car Aleksandar Romanov Treći, a izgled crkve je osmislio arhitekta Aleksandar Preobraženski, dekan Arhitektonskog fakulteta u Petrovgradu.
Hram je zapravo bio zamišljen kao prestonička, dvorska crkva oko koga su izgrađene rezidencije knjaza Nikole, koji je svojevremeno namjeravao da svoju prestonicu premjesti sa Cetinja u Nikšić, a ne u Podgoricu, koju je bilo teško vojno odbraniti. Knjaz Nikola je zbog toga ovaj saborni hramu htio da izgradi kao manastir, gdje bi se, ugledajući se na Nemanjiće, zamonašio pred kraj života, kad napusti presto i bio bi iguman manastira, a predvidio je i da se sahrani u njemu, ali je Prvi svjetski rat sve te planove pokvario. Ovo je bio najveći hram u Crnoj Gori do izgradnje Sabornog hrama Hristovog Vaskrsenja u Podgorici.
U starom nikšićkom gradskom groblju, kraj Sabornog hrama, nalazi se jedna od najstarijih crkvi u Crnoj Gori, Petrova crkva (posvećena Svetim apostolima Petru i Pavlu), čiji oltarski dio je iz 9. vijeka.
Crkva je svojevremeno bila katakombna, zatrpana zemljom, da je Turci ne bi otkrili i u nju se ulazilo kroz tajni tunel ukopan u zemlji, kao je objasnio Milojica Đukanović, crkvenjak ove crkve. On je novinarima pokazao i jedan od niza zanimljivih grobova, grob opjevanog epskog junaka popa Mila Novovića.

Manastir Piva nesuđena patrijaršija

Manastir Piva je izgrađen od 1573. do 1586. godine, a njegov ktitor je mitropolit Savatije Sokolović, koji je vjerovatno bio sinovac Mehmet paše Sokolovića.

  • Ostrog, Morača, Piva i Sveta Trojica u Pljevljima najznačajniji su manastiri u Crnoj Gori i možda najljepši. Kada je Savatije završio izgradnju Manastira Piva postao je patrijarh u Peći gdje se upokojio. Mnogi uvaženi profesori istorije se slažu da je patrijarh Savatije izgradio Manastir Pivu da bi u njega premjestio Patrijaršiju iz Peći, i zaista je ovaj manastir najveći koji je tada pravljen u turskom dobu – objasnio je iguman Manastira Piva jeromonah Jeftimije.
    Manastir Piva je jedinstvenog izgleda kakvog nema nigdje drugo ni u Srbiji ni u Crnoj Gori, to je trobrodna bazlika bez kupole, spolja vrlo jednostavan, a iznutra vrlo lijepo ukrašen, freskama koje su završene 1605. a dio fresaka u priprati je slikao čuveni pop Strahinja iz Budimlja, dok je 1626. godine freske izuzetne ljepote slikao slikar Jovan i njegov učenik Radule.
    Iguman Jeftimije ističe da je u Manastiru Pivi boravilo 50 do 100 monaha u 16. i 17. vijeku, postojala je prepisivačka škola, zanatske radionice, ikonopisna škola. Iz ovog manastir su postavljani mitropoliti i episkopi jer je manastir bio centar vjerskog i društveno – političkog života Stare Hercegovine (Nikšić, Plužine, Čajniče, Foča, Gacko) kojoj je manastir pripadao do Berlinskog kongresa 1878. godine, kada je pripojen Crnoj Gori. Manastir je tri puta paljen od Turaka i obnavljan. U Manastiru se čuva povelja koju je igumani Arseniju Gagoviću lično potpisao ruski car Aleksandar Romanov Prvi, o pomoći (zlato, knjige, odežde) Manastiru Pivi, koja pomoć je trajala 101 godinu od 1816. do 1917. godine.
    Inače, poznato je da je Pivski Manastir premješten radi izgradnje hidrocentrale sa udaljenosti od tri kilometra, gdje je bio u Pivskom Oku, odakle je kamen po kamen premješten i ponovo sastavljen od 1969. do 1972. godine. To je tek treći manastir u svijetu koji je premješten sa tako velikom površinom fresaka 1.280 metara kvadratnih. Manastir Piva ima bogatu riznicu, a u hramu postoji i skrivnica gdje je nekada skrivano manastirsko blago.
  • Zanimljivo je da je jedan monah ovdje oko 1820. godine na obodima crkvene knjige Trioda, zapisao predviđanje da će biti izmještanje manastira. U zapisu kaže: “Manastir će bježati od vode i ubježaće…To će biti u vremenu kad će ljudi misliti da sve mogu, da sve umiju, da sve zanaju”. Dakle 150 godina ranije on je predvidio da će se premještati manastir – istakao je iguman Jeftimije.
    On je dodao da u Manastir Pivu od maja do septembra u vrijeme turističke sezone dnevno dolazi posjetilaca u oko tridesetak automobila i oko četiri autobusa.

Nemanjići dali puni sjaj Manastiru Pribojskoj Banji

Sveti Sava je 1219. godine postavio u Manastiru Pribojskoj Banji sjedište jedne od prvih 11 eparhija Srpske pravoslavne crkve, to je Eparhija dabarska koja je kasnije prerasla u Mitropoliju dabro – bosansku. Tokom vijekova u manastiru je stolovalo oko 30 episkopa i mitropolita. Sadašnji iguman Manstira Pribojska Banja je jeromonah Jovan. Srednjovjekovni srpski manastir u Pribojskoj Banji je postojao i u prednemanjićkom periodu, a iguman Manastira Banja je bio jedan od pet igumana koji su birali igumana Manastira Studenica, istakao je protojerej Nenad Tešić, paroh pri hramu Svetog Nikole Mirlikijskog u Pribojskoj Banji (nekada se ovo mjesto zvalo Dabar).
Puni sjaj ovom Manastiru su dali Nemanjići, kada ga je Sveti kralj Stefan Dečanski obnovio 1328. godine sa svojim sinom, potonjim carem Dušanom.
Kasnije je vlastelinska porodica Vojinovića podigla i drugu crkvu u okviru manastirskog kompleksa, posvećenu Uspenju Presvete Bogorodice, a tu je i treća crkva posvećena Svetom proroku Iliji.
Sveti patrijarh Makarije Sokolović je obnovio Manastir Banju 1557. godine, a svog sinovca Antonija je proglasio za novog patrijarha upravo u Manastiru Banji 1572. godine. Manastir Banja je bio četiri puta rušen i potom obnavljan, a poslednja velika obnova je bila 1902. godine.
Manastir Banja ima jednu od značajnijih riznica u Srpskoj pravoslavnoj crkvi a pronađena je 1974. godine. Radi se o oko 40 dragocjenih predmeta (zlato, srebro, platina, venecijansko staklo, gorski kristal…) koji su bili ukopani u podu crkve Presvete Bogorodice. Kroz portu, dvorište Manastira Banje protiče potok, jaz tople banjske vode, a postoji i zgrada u kojoj je moguće kupanje u ljekovitoj banjskoj vodi, dok je u porti crkve dozvoljeno banjanje nogu u toploj vodi jaza.

Manastir Orahovica u Mažićima imao i srednjovjekovnu bolnicu

Dravni srednjovjekovni manastir Orahovica u Mažićima u blizini Priboja je poznat po tome da je imao veliko bratstvo od tri stotine monaha, ali i jednu od najsavremenijih bolnica tog doba u Evropi. U ostacima manastirske bolnice pronađeni su skalpeli, čiraci, naočari, pincete, jedinstveni instrumenti za vađenje vrhova strijela i metaka iz rana, kakvi su tada postojali još jedino u Njemačkoj. Ovi dragocjeni instrumenti koji pokazuju izuzetno visok nivo zdravstva u srednjovjekovnoj Srbiji, mogu se vidjeti u riznici Manastira Mileševa. Najveći dio ostataka nekadašnjeg manastira još nije istražen, ističe igumanija Evsevija (Mihajlović), objašnjavajući da je Manastir Orahovicu obnovio Sveti kralj Milutin krajem 11. vijeka. Manastir je porušen u 17. vijeku i ostao u ruševinama sve do obnove početkom 21. vijeka. Manastirska crkva je posvećena Obnovljenju hrama Svetog velikomučenika Georgija – Đurđic.
Kraj obnovljene manastirske crkve u prethodnoj deceniji u vrijeme igumana Kiprijana i igumanije Evsevije podignuto je nekoliko objekata, među kojima gostoprimnica, trpezarija, manji i veći monaški konak. Sada sama igumanija Evsevija održava Manstir Orahovicu, ima malu ekonomiju na kojoj uzgaja ovce, koze, kokoške.

  • Nisam sama nego sam sa Bogom i anđelima. Da se opet rodim opet bih bila monahinja – ističe mati Evsevija.

Prijem kod episkopa Atanasija

U Manastiru Mileševi nakon svete arhijerejske liturgije novinari su primljeni od episkopa mileševskog Atanasija, koji se zanimao o detaljima njihovog puta u okviru projekta koji zajednički organizuju eparhije mileševska i dabro – bosanska. Novinarima je protođakon Nikola Perković predstavio kratak istorijat Manastira Mileševa i njegove crkve posvećenje Vaznesenju Gospoda Isusa Hrista – Spasovdanu. Govorio je o bogatstvu njegove riznice i nedavnoj obnovi ovog čuvenog manastira, gdje se nalaze mošti (ruka) Svetog Save, mošti Svetog kralja Vladislava i na daleko poznata freska Bijelog Anđela…
Novinari su, između ostalih, posjetili manastir Svetu Trojicu pljevaljsku gdje im je bogoslov i kustos riznice Miloš Simović predstavio kratak istorijat manastira i riznicu koja je posle hilandarske i studeničke najbogatija u Srpskoj pravoslavnoj crkvi, izdvajajući ikone čuvenog živopisca Andrije Raičevića, rijetke sasude i rukopisane bogoslužbene knjige, izuzetne ilustracije Šestodneva egzarha Jovana i topografije Kozme Indikoplova…
Takođe, na kraju putovanja novinari su posjetili Manastir Đurđevi Stupovi u Beranama, podignut 1213. godine od župana Stefana Prvoslava gospodara Budimlja i sinovca velikog župana Stefana Nemanje. Ugostio ih je iguman jeromonah Jevstatije (Dragojević), koji je ujedno bio i vođa puta novinara kroz Crnu Goru i Srbiju. Sveti Sava je u hramu posvećenom Svetom velikomučeniku Georgiju osnovao četvrtu od prvobitnih 11 eparhija – Budimljansku, a i danas je ovaj manastir središte Eparhije budimljansko – nikšićke. Manastir Đurđevi stupovi poznat je i po tome što je u njemu 1857. godine donijeta odluka o ujedinjenju Vasojevića sa Crnom Gorom.

About Pljevaljske Novine

Pogledajte i

Dželatović: Nemamo više pravo da ćutimo o zločinima nad Srbima

„SRPSKO SRCE JOHANOVO“ VESELINA DŽELETOVIĆA ZAVRIJEDILO OGROMNU PAŽNJU PLJEVLJAKA U organizaciji Narodne biblioteke „Stevan Samardžić“, …

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.